Phát triển du lịch và thu nhập bình quân đầu người ở vùng Nam Trung Bộ Việt Nam: bằng chứng từ mô hình panel ARDL/ECM

https://doi.org/10.31130/ud-jst.2026.24(8).211E

Tóm tắt: 0 | PDF: 0

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Author

  • Le Hoang Thi Ngan Ha
    University of Khanh Hoa, Vietnam; PhD Candidate, The University of Danang - University of Economics, Vietnam

Từ khóa:

Phát triển du lịch
thu nhập bình quân đầu người
Panel ARDL
PMG
DCCE
Nam Trung Bộ Việt Nam

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích mối quan hệ giữa phát triển du lịch và thu nhập bình quân đầu người tại năm tỉnh thuộc vùng Nam Trung Bộ Việt Nam giai đoạn 2010–2024. Du lịch được phân tách thành kênh khối lượng, đo bằng số lượt khách trên 1.000 dân, và kênh giá trị, đo bằng doanh thu du lịch thực bình quân trên mỗi lượt khách. Nghiên cứu ước lượng mô hình Panel ARDL/ECM với PMG làm tham chiếu, còn MG và DCCE được dùng để kiểm tra độ vững. Kết quả PMG cho thấy hai kênh du lịch và chất lượng thể chế có quan hệ dương trong dài hạn với thu nhập bình quân đầu người. Tuy nhiên, MG cho thấy kênh khối lượng ổn định hơn, còn DCCE làm suy yếu hệ số của các biến du lịch, đặc biệt là kênh giá trị, sau khi kiểm soát các nhân tố chung. Vì vậy, mối quan hệ du lịch–thu nhập mang tính điều kiện thay vì phổ quát. Do mẫu nhỏ, các phát hiện cần được diễn giải thận trọng như bằng chứng cho vùng nghiên cứu.

Tài liệu tham khảo

    [1] J. Balaguer and M. Cantavella-Jordà, “Tourism as a long-run economic growth factor: The Spanish case,” Applied Economics, vol. 34, no. 7, pp. 877–884, 2002, doi: 10.1080/00036840110058923.
    [2] C.-C. Lee and C.-P. Chang, “Tourism development and economic growth: A closer look at panels,” Tourism Management, vol. 29, no. 1, pp. 180–192, 2008, doi: 10.1016/j.tourman.2007.02.013.
    [3] J. G. Brida and M. Pulina, “A literature review on the tourism-led-growth hypothesis,” CRENoS Working Paper, no. 2010/17, Centro Ricerche Economiche Nord Sud, 2010.
    [4] D. Meyer, “Pro-poor tourism: From leakages to linkages. A conceptual framework for creating linkages between the accommodation sector and ‘poor’ neighbouring communities,” Current Issues in Tourism, vol. 10, no. 6, pp. 558–583, 2007, doi: 10.2167/cit313.0.
    [5] R. Scheyvens and R. Biddulph, “Inclusive tourism development,” Tourism Geographies, vol. 20, no. 4, pp. 589–609, 2018, doi: 10.1080/14616688.2017.1381985.
    [6] S. Gössling, D. Scott, and C. M. Hall, “Pandemics, tourism and global change: A rapid assessment of COVID-19,” Journal of Sustainable Tourism, vol. 29, no. 1, pp. 1–20, 2021, doi: 10.1080/09669582.2020.1758708.
    [7] G. D. Sharma, A. Thomas, and J. Paul, “Reviving tourism industry post-COVID-19: A resilience-based framework,” Tourism Management Perspectives, vol. 37, Art. no. 100786, 2021, doi: 10.1016/j.tmp.2020.100786.
    [8] A. Chudik, K. Mohaddes, M. H. Pesaran, and M. Raissi, “Long-run effects in large heterogeneous panel data models with cross-sectionally correlated errors,” Advances in Econometrics, vol. 36, pp. 85–135, 2016, doi: 10.1108/S0731-905320160000036013.
    [9] A. Hussain and M. A. Nawaz, “Economic growth through tourism: A global analysis using CS-ARDL approach,” iRASD Journal of Economics, vol. 6, no. 2, pp. 513–528, 2024, doi: 10.52131/joe.2024.0602.0221.
    [10] D. C. North, Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press, 1990.
    [11] N. H. M. Trang, N. H. C. Duc, and N. T. Dung, “Research note: Empirical assessment of the tourism-led growth hypothesis—the case of Vietnam,” Tourism Economics, vol. 20, no. 4, pp. 885–892, 2014, doi: 10.5367/te.2013.0307.
    [12] T. P. T. Hoang, “The effect of financial and economic growth on tourism development in emerging economies: A study of Vietnam for the interval 1990–2020,” Tourism and Hospitality Management, vol. 28, no. 3, pp. 641–659, 2022, doi: 10.20867/thm.28.3.9.
    [13] R. R. Kumar, P. J. Stauvermann, and L. T. M. Dau, “Exploring the tourism and economic growth relationship in Vietnam: A cointegration analysis with model-specific structural breaks,” Economies, vol. 13, no. 2, Art. no. 29, 2025, doi: 10.3390/economies13020029.
    [14] N. D. Quang and B. Q. Binh, “Studying the relationship between tourism and economic growth in the Central Key Economic Region,” The University of Danang - Journal of Science and Technology, vol. 22, no. 8, pp. 31–36, 2024.
    [15] N. D. Khoi, “Industrialization, urbanization, tourism, and institutional quality in economic growth: An FE-DKSE model analysis in Central Vietnam,” The University of Danang - Journal of Science and Technology, vol. 24, no. 2, pp. 28–35, 2026, doi: 10.31130/ud-jst.2026.24(2).477.
    [16] General Statistics Office of Vietnam, Statistical Yearbook. Hanoi, Vietnam, 2010–2024.
    [17] Statistical Offices of Binh Dinh, Phu Yen, Khanh Hoa, Ninh Thuan, and Binh Thuan, Statistical Yearbooks and Related Statistical Reports. Vietnam, 2010–2024.
    [18] Vietnam Chamber of Commerce and Industry, Provincial Competitiveness Index (PCI) Reports. Hanoi, Vietnam, 2010–2024.
    [19] Departments of Tourism and Departments of Culture, Sports and Tourism of the South Central Coast provinces, Annual Tourism Statistical Reports and Sectoral Reports. Vietnam, 2010–2024.
    [20] M. H. Pesaran, Y. Shin, and R. P. Smith, “Bounds testing approaches to the analysis of level relationships,” Journal of Applied Econometrics, vol. 16, no. 3, pp. 289–326, 2001.
    [21] M. H. Pesaran, Y. Shin, and R. P. Smith, “Pooled mean group estimation of dynamic heterogeneous panels,” Journal of the American Statistical Association, vol. 94, no. 446, pp. 621–634, 1999.
    [22] M. H. Pesaran, “Estimation and inference in large heterogeneous panels with a multifactor error structure,” Econometrica, vol. 74, no. 4, pp. 967–1012, 2006, doi: 10.1111/j.1468-0262.2006.00692.x.
    [23] J. Ditzen, “Estimating dynamic common-correlated effects in Stata,” Stata Journal, vol. 18, no. 3, pp. 585–617, 2018, doi: 10.1177/1536867X1801800306.
    [24] M. H. Pesaran, “General diagnostic tests for cross section dependence in panels,” IZA Discussion Paper, no. 1240, IZA Institute of Labor Economics, 2004.
    [25] M. H. Pesaran, “A simple panel unit root test in the presence of cross-section dependence,” Journal of Applied Econometrics, vol. 22, no. 2, pp. 265–312, 2007.
    [26] P. Pedroni, “Critical values for cointegration tests in heterogeneous panels with multiple regressors,” Oxford Bulletin of Economics and Statistics, vol. 61, suppl. S1, pp. 653–670, 1999.
    [27] P. Pedroni, “Panel cointegration: Asymptotic and finite sample properties of pooled time series tests with an application to the purchasing power parity hypothesis,” Econometric Theory, vol. 20, no. 3, pp. 597–625, 2004.
    [28] J. Westerlund, “Testing for error correction in panel data,” Oxford Bulletin of Economics and Statistics, vol. 69, no. 6, pp. 709–748, 2007.
Xem thêm

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Đã Xuất bản

Aug 31, 2026
Download
PDF (English)
Cách trích dẫn
Ha, L. H. T. N. “Phát triển Du lịch Và Thu nhập bình quân đầu người ở vùng Nam Trung Bộ Việt Nam: Bằng chứng từ Mô hình Panel ARDL/ECM”. Tạp Chí Khoa học Và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, vol 24, số p.h 8, Tháng Tám 2026, tr 60-66, doi:10.31130/ud-jst.2026.24(8).211E.

##plugins.themes.academic_pro.article.details##