Bàn về quá trình vận động của truyện trinh thám Việt Nam

Tóm tắt

Truyện trinh thám là một thể loại văn học mới ở Việt Nam. Đầu thế kỷ XX, nó mới xuất hiện và phát triển nhảy vọt ngay sau đó. Thể loại này có vị trí quan trọng trong đời sống văn học. Tuy nhiên, quá trình vận động của nó lại hết sức ngắn ngủi.
Bài viết phân tích con đường hình thành và những đặc điểm cơ bản của thể loại. Theo đó, truyện trinh thám ra đời trong bối cảnh văn học dân tộc đang được hiện đại hóa. Nó là kết quả từ việc mô phỏng, tiếp biến tác phẩm văn học nước ngoài. Phương thức sáng tạo này đã sớm đưa lại những thành tựu cụ thể, nhưng cũng có những giới hạn nhất định. Nó chỉ tạo được sự gặp gỡ, hòa nhập có tính chất thời điểm chứ không thể đưa văn học bắt nhịp được với văn học thế giới. Sự khác biệt về hoàn cảnh xã hội, tâm thức văn hóa cộng đồng và tâm thế sáng tạo của nhà văn là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này.