TỪ GHÉP TIẾNG VIỆT NHÌN TỪ TRIẾT LÍ ÂM DƯƠNG

Tóm tắt

Triết lí âm dương đóng vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống người phương Đông nói chung và của người Việt nói riêng. Dân tộc nào cũng va chạm với những cặp đối lập chỉ khái niệm âm – dương [2, tr 52]. Điều đó được phản ánh trong ngôn ngữ, trong từ vựng và cú pháp. Ngày nay, triết lí âm dương không chỉ được nhiều người tìm hiểu, ứng dụng mà còn từng bước lí giải và vận dụng nó dựa trên cơ sở khoa học. Bài viết nhằm lí giải sự ảnh hưởng của triết lí âm dương đến cấu tạo từ ghép đẳng lập tiếng Việt ở hai vấn đề chính: thứ nhất, mỗi từ ghép đẳng lập đều mang yếu tố âm – dương; thứ hai, triết lí âm dương chi phối cấu tạo (hay cách sắp xếp) các từ tố trong từ ghép đẳng lập.