Cạnh tranh địa - kinh tế Trung Quốc – Nhật Bản và định hướng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay

https://doi.org/10.31130/ud-jst.2026.24(2).678

Tóm tắt: 0 | PDF: 1

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Author

  • Nguyen Khoa Tuan
    Dong A University, Vietnam; PhD Candidate in Political Science, Vinh University, Vietnam

Từ khóa:

Địa - kinh tế
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Nhật Bản
Việt Nam
hội nhập kinh tế quốc tế

Tóm tắt

Cạnh tranh địa - kinh tế giữa Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Nhật Bản giai đoạn 2012–2025 đang tác động sâu sắc đến cấu trúc kinh tế - chính trị khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Bài viết phân tích ba biểu hiện chủ yếu của cạnh tranh này: (1) thương mại và đầu tư song phương; (2) cạnh tranh công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, ô tô điện, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo; (3) cạnh tranh ảnh hưởng khu vực thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc và chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Tự do và Mở (FOIP) của Nhật Bản. Trên cơ sở vận dụng quan điểm của Đảng về độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế sâu rộng, bài viết đánh giá cơ hội – thách thức đối với Việt Nam, đồng thời đề xuất định hướng chính sách nhằm nâng cao năng lực tự chủ, đa dạng hóa đối tác, tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển kinh tế xanh, bền vững.

Tài liệu tham khảo

    [1] International Monetary Fund, "Geoeconomic Fragmentation and Foreign Direct Investment," in World Economic Outlook: A Rocky Recovery, ch. 4. Washington, DC: IMF, Apr. 2023. [Online]. Available: https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2023/04/11/world-economic-outlook-april-2023 [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [2] S. R. Nagy, “Sino–Japanese territorial disputes and trade friction,” China Perspectives, no. 4, pp. 47–56, 2013.
    [3] E. Goh, “Great powers and hierarchical order in Southeast Asia: Analyzing regional security strategies,” International Security, vol. 32, no. 3, pp. 113–157, 2008.
    [4] P. A. Petri and M. G. Plummer, "East Asia decouples from the United States: Trade war, COVID-19, and East Asia's new trade blocs," Peterson Institute for International Economics, Washington, DC, USA, Working Paper 20-9, 2020. [Online]. Available: https://www.piie.com/publications/working-papers/east-asia-decouples-united-states [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [5] L. Jones and S. Hameiri, “Debunking the myth of ‘debt-trap diplomacy’: How recipient countries shape China’s Belt and Road Initiative,” Chatham House Asia-Pacific Programme Research Paper, Aug. 2020.
    [6] Communist Party of Vietnam, Documents of the 13th National Congress, vol. I. Hanoi: National Political Publishing House, 2021.
    [7] Communist Party of Vietnam, Orientations to Improve Institutions, Policies, and Enhance the Quality and Efficiency of Foreign Investment Cooperation until 2030, Resolution No. 50-NQ/TW, 2019.
    [8] Japan External Trade Organization (JETRO), Survey: Analysis of Japan-China Trade in 2013 and Outlook for 2014, Tokyo, Japan: JETRO, Feb. 2014.
    [9] C. H. Kwan, “The Rise of China and Transformation of Japan-China Relations: Opportunities and challenges for Japan,” Research Institute of Economy, Trade and Industry (RIETI), Aug. 5, 2014. [Online]. Available: https://www.rieti.go.jp/en/china/14080501.html. [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [10] V. Nguyen, “Five images through FDI data in 2012,” Nhan Dan Newspaper, Mar. 13, 2013. [Online]. Available: https://nhandan.vn/nam-hinh-anh-qua-so-lieu-fdi-nam-2012-post569879.html. [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [11] Japan External Trade Organization (JETRO), Global Trade and Investment Report 2016, Tokyo, Japan: JETRO, 2016.
    [12] ASEAN Secretariat, ASEAN Statistical Brief, Vol. 9 - An FDI Magnet Defying Global Headwinds, www.aseanstats.org, June 2024. [Online]. Available: https://www.aseanstats.org/wp-content/uploads/2024/06/ASEAN-Statistical-Brief-Vol-9-June-2024_fn.pdf. [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [13] Bloomberg News, “Japan to fund firms to shift production out of China,” www.bloomberg.com, 2020. [Online]. Available: https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-04-08/japan-to-fund-firms-to-shift-production-out-of-china [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [14] Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), “Major changes in trade flows following Chinese ban on Japanese seafood imports,” www.fao.org, Dec. 4, 2024. [Online]. Available: https://www.fao.org/in-action/globefish/news-events/news/news-detail/major-changes-in-trade-flows-following-chinese-ban-on-japanese-seafood-imports/en [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [15] N. Duc, “China’s EV market share keeps rising, Europe accuses government subsidies,” Tuoi Tre Online, Nov. 23, 2023. [Online]. Available: https://tuoitre.vn/thi-phan-xe-dien-trung-quoc-tang-lien-tuc-chau-au-cao-buoc-co-tro-gia-cua-chinh-phu-20231122224042163.htm [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [16] N. Minh, “‘Car of the year’ in Japan again goes to a Chinese EV model,” Dan Tri Newspaper, Mar. 11, 2024. [Online]. Available: https://dantri.com.vn/o-to-xe-may/xe-dien-cua-nam-tai-nhat-ban-lai-thuoc-ve-mot-mau-o-to-trung-quoc-20240311120050058.htm [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [17] South China Morning Post, “Japan to pay firms that leave China and relocate production elsewhere as part of supply-chain diversification push,” Apr. 9, 2020. [Online]. Available: https://www.scmp.com/news/asia/east-asia/article/3079126/japan-pay-firms-leave-china-relocate-production-elsewhere-part. [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [18] J. Hurley, S. Morris, and G. Portelance, “Examining the Debt Implications of the Belt and Road Initiative from a Policy Perspective,” Journal of Infrastructure, Policy and Development, vol. 3, no. 1, pp. 139–175, 2019. https://doi.org/10.24294/jipd.v3i1.1123.
    [19] C.-C. Kuik, "Getting hedging right: A small-state perspective," China International Strategy Review, vol. 3, no. 2, pp. 300–315, 2021, doi:10.1007/s42533-021-00089-5.
    [20] VOV, “Vietnam–China trade exceeds US$205 billion in 2024,” wtocenter.vn, Jan. 17, 2025. [Online]. Available: https://wtocenter.vn/chuyen-de/26945-vietnam-china-trade-exceeds-us205-billion-in-2024. [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [21] T. Hang and H. My, “Japan invests in nearly 5,370 projects in Vietnam with total capital of US$76.76 billion,” VietnamPlus, Dec. 19, 2024. [Online]. Available: https://www.vietnamplus.vn/nhat-ban-dau-tu-gan-5370-du-an-vao-viet-nam-voi-tong-von-7676-ty-usd-post1003058.vnp [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [22] Ministry of Industry and Trade of Vietnam, “Many positive signs in Vietnam–Japan trade relations,” Jan. 8, 2024. [Online]. Available: https://thongtincongthuong.vn/nhieu-dau-hieu-tich-cuc-trong-quan-he-thuong-mai-viet-nam-nhat-ban/ [Accessed: Nov. 19, 2025].
    [23] M. Caballero-Anthony, “The ASEAN Way and the changing security environment: Navigating challenges to informality and centrality,” International Politics, vol. 59, no. 6, pp. 940–957, 2022.
    [24] H. Farrell and A. L. Newman, “Weaponized interdependence: How global economic networks shape state coercion,” International Security, vol. 44, no. 1, pp. 42–79, 2019.
    [25] UK Government, “Political Declaration on Establishing the Just Energy Transition Partnership with Viet Nam,” www.gov.uk, Dec. 14, 2022. [Online]. Available: https://www.gov.uk/government/publications/vietnam-just-energy-transition-partnership-political-declaration. [Accessed: Nov. 19, 2025].
Xem thêm

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Đã Xuất bản

Mar 20, 2026
Download
PDF (English)
Cách trích dẫn
Tuan, N. K. “Cạnh Tranh địa - Kinh Tế Trung Quốc – Nhật Bản Và định hướng hội nhập Kinh Tế quốc Tế của Việt Nam hiện Nay”. Tạp Chí Khoa học Và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, vol 24, số p.h 2, Tháng Ba 2026, tr 1-7, doi:10.31130/ud-jst.2026.24(2).678.

##plugins.themes.academic_pro.article.details##