Nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của nhận thức siêu ngôn ngữ đối với năng lực dịch Anh - Việt của sinh viên năm thứ ba ngành ngôn ngữ Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng

https://doi.org/10.31130/ud-jst.2026.24(6B).736E

Tóm tắt: 0 | PDF: 1

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Author

  • Duong Quang Trung
    The University of Danang - University of Foreign Language Studies, Vietnam
    Le Van Hau
    The University of Danang - University of Foreign Language Studies, Vietnam

Từ khóa:

Nhận thức siêu ngôn ngữ
trình độ ngôn ngữ thứ hai
năng lực chiến lược dịch thuật
khả năng dịch thuật
trung gian có điều tiết

Tóm tắt

Nghiên cứu này xem xét cách Nhận thức siêu ngôn ngữ (MeLA) góp phần phát triển năng lực dịch Anh–Việt thông qua vai trò trung gian của năng lực chiến lược (SC), đồng thời xem xét trình độ ngoại ngữ, được đại diện bởi GPA, như một yếu tố điều tiết. Dữ liệu từ 215 sinh viên năm ba ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Đà Nẵng được phân tích bằng PROCESS Model 7. Kết quả Johnson–Neyman xác định điểm chuyển tiếp đặc thù của mẫu nghiên cứu tại GPA 2,85; từ ngưỡng này trở lên, ảnh hưởng của MeLA đến SC có ý nghĩa thống kê. Dưới mức này, người học dường như phải dành phần lớn nguồn lực nhận thức cho việc giải mã ngôn ngữ cơ bản. Khi vượt qua ngưỡng 2,85, mức độ tự động hóa ngôn ngữ cao hơn cho phép MeLA hỗ trợ tốt hơn quá trình giải quyết vấn đề chiến lược. Kết quả củng cố Giả thuyết Ngưỡng ngôn ngữ và gợi mở hàm ý cho giảng dạy dịch thuật trong giáo dục đại học Việt Nam.

Tài liệu tham khảo

    [1] C. Kemp, “Metalinguistic awareness in multilinguals: Implicit and explicit grammatical awareness and its relationship with language learning,” Second Language Learning and Gender, pp. 11–20, 2001.
    [2] J. H. Hulstijn, “Theoretical and empirical issues in the study of implicit and explicit second-language learning,” Studies in Second Language Acquisition, vol. 27, no. 2, pp. 129–140, 2005.
    [3] C. Riehl, “The Interplay of Language Awareness and Bilingual Writing Abilities in Heritage Language Speakers,” Languages, vol. 6, no. 2, p. 94, 2021.
    [4] PACTE, “Building a translation competence model,” in Triangulating translation: Perspectives in process oriented research, Amsterdam: John Benjamins, 2003, pp. 43–66.
    [5] PACTE, “Results of the validation of the PACTE translation competence model: translation project and dynamic translation index,” in Cognitive explorations of translation, London & New York: Bloomsbury, 2011, pp. 30–53.
    [6] S. Halverson, “Metalinguistic awareness and translator education,” in The Routledge Handbook of Translation and Education, S. Laviosa and M. Gonzalez-Davies, Eds. London, U.K.: Routledge, 2020, pp. 154–172.
    [7] T. M. U. Phan, T. T. H. Nguyen, T. T. M. Ly, and L. B. N. Nguyen, “Common challenges in Vietnamese-English Translation of English-Majored Juniors at Tay Do University, Viet,” European Journal of English Language Teaching, vol. 6, no. 3, pp. 264–308, 2021.
    [8] V. T. T. Nhan, “Towards a translator competence model for Vietnamese context: A review of the literature,” VNU Journal of Foreign Studies, vol. 38, no. 6, pp. 123–137, 2022.
    [9] N. T. T. Huong, “The impact of translation on language learning - An insight from the functional approach to translation,” VNU Journal of Foreign Studies, vol. 41, no. 1S, pp. 104–119, 2025.
    [10] L. Kuo and R. C. Anderson, “Morphological Awareness and Learning to Read: A Cross-Language Perspective,” Educational Psychologist, vol. 41, no. 3, pp. 161–180, 2006.
    [11] A. H. Albir, Researching Translation Competence by PACTE Group. Amsterdam, Netherlands: John Benjamins, 2017.
    [12] R. T. Bell, Translation and Translating: Theory and Practice. London and New York: Longman, 1991.
    [13] R. W. Schmidt, “The Role of Consciousness in Second Language Learning,” Applied Linguistics, vol. 11, no. 2, pp. 129–158, 1990.
    [14] D. Dong and M. L. Chen, “Metacognitive strategies in translation: a comparative study of student and professional translators,” Humanities and Social Sciences Communications, vol. 12, pp. 1–9, 2025.
    [15] J. Cummins, “Linguistic Interdependence and the Educational Development of Bilingual Children,” Review of Educational Research, vol. 49, no. 2, pp. 222–251, 1979.
    [16] J. Sweller, “Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning,” Cognitive Science, vol. 12, no. 2, pp. 257–285, 1988.
    [17] A. F. Hayes, Introduction to Mediation, Moderation and Conditional Process Analysis: A Regression-Based Approach. New York: The Guilford Press, 2013.
    [18] S. Cottrell, “Critical Thinking,” in The Study Skills Handbook, London: Macmillan International Higher Education, 2019, p. 254.
    [19] L. Xiao and J. Zeng, “An Empirical Study on the Improvement of Students' Strategic Competence Through Translation Project Teaching,” International Education Studies, vol. 16, no. 6, pp. 123–132, 2023.
    [20] D. Xu and A. D. W. Guénier, “Self-regulation as a stronger predictor than motivation of translation competence: a mixed-methods study of undergraduate translation students,” Frontiers in Psychology, vol. 16, pp. 1–17, 2025.
    [21] K. Ouwehand, F. Lespiau, A. Tricot, and F. Paas, “Cognitive Load Theory: Emerging Trends and Innovations,” Education Sciences, vol. 15, no. 4, p. 458, 2025.
    [22] V. T. T. Huyen and N. T. T. Huong, “An Evaluation of the Vietnamese Translation of ‘The Thorn Birds’ Based on House’s Model of Translation Quality Assessment,” The University of Danang - Journal of Science and Technology, vol. 23, no. 4, pp. 63–68, 2025, doi: 10.31130/ud-jst.2025.148NN.
    [23] T. D. M. Triet, “Exploring Elements of Untranslatability and Strategies as Represented in the English Translation of the Vietnamese Work ‘Dế Mèn Phiêu Lưu Ký’ (the Most Recent Publication) by To Hoai,” The University of Danang - Journal of Science and Technology, vol. 23, no. 6B, pp. 96–101, 2025, doi: 10.31130/ud-jst.2025.23(6B).258E.
    [24] N. T. T. Huong and P. D. M. Nhat, “The Impact of Google Translate and Online Dictionaries on Students’ Translation: An Analysis of Translation Errors and Students’ Perceptions in an English-Vietnamese Translation Class,” The University of Danang - Journal of Science and Technology, vol. 24, no. 4, pp. 50–57, 2026, doi: 10.31130/ud-jst.2026.24(4).604E.
Xem thêm

##plugins.themes.academic_pro.article.sidebar##

Đã Xuất bản

Jun 30, 2026
Download
PDF (English)
Cách trích dẫn
Trung, D. Q., và L. V. Hau. “Nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của nhận thức Siêu ngôn ngữ đối với năng lực dịch Anh - Việt của Sinh Viên năm thứ Ba ngành ngôn ngữ Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng”. Tạp Chí Khoa học Và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, vol 24, số p.h 6B, Tháng Sáu 2026, tr 81-89, doi:10.31130/ud-jst.2026.24(6B).736E.

##plugins.themes.academic_pro.article.details##